Wat betekent de gaswinning nog voor bewoners van Groningen?

De gaswinning uit het Groningenveld is gestopt, maar voor veel inwoners van de provincie is het verhaal nog lang niet voorbij. Huizen met scheuren, lopende schadeclaims, versterkingsprojecten die jaren duren en de vraag of de bodem ooit echt tot rust komt: het hoort voor duizenden mensen nog bij het dagelijks leven.

In dit artikel lees je wat de gevolgen van de gaswinning zijn, hoe schadeafhandeling en versterking in grote lijnen werken en waar je als bewoner op kunt letten. Zo krijg je een helder beeld van een onderwerp dat vaak ingewikkeld en emotioneel beladen is.

Een veld dat dicht is, maar nog doorwerkt

Decennialang leverde het Groningenveld een groot deel van het Nederlandse aardgas. Door de winning daalde de bodem en ontstonden aardbevingen, met als bekendste moment de beving bij Huizinge in 2012. Daarna groeide het besef dat de risico’s voor bewoners veel groter waren dan lang werd aangenomen.

In oktober 2023 werd de winning stopgezet en inmiddels is wettelijk vastgelegd dat het veld definitief dicht blijft. Toch betekent dat niet dat de bevingen direct verdwijnen. De ondergrond heeft tijd nodig om tot rust te komen, waardoor er de komende jaren nog steeds bevingen kunnen voorkomen, al is de verwachting dat ze afnemen.

Schade melden en vergoed krijgen

Heb je schade aan je woning die mogelijk door bodembeweging komt, dan kun je die melden bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Deze onafhankelijke organisatie beoordeelt meldingen en kent vergoedingen toe. Daarbij geldt in het aangewezen gebied het bewijsvermoeden: schade die naar aard en omvang door bevingen kan zijn veroorzaakt, wordt in principe als mijnbouwschade gezien. Jij hoeft dus niet zelf te bewijzen dat de gaswinning de oorzaak is.

Naast vergoeding voor fysieke schade zijn er regelingen gekomen voor bijvoorbeeld waardedaling van woningen en voor immateriële schade, zoals stress en zorgen. Die regelingen veranderen geregeld, dus het loont om bij een melding goed na te vragen waar je allemaal recht op hebt.

Versterking: veilig wonen als uitgangspunt

Los van schadeherstel loopt de versterkingsoperatie. Daarbij wordt bekeken of een woning voldoet aan de veiligheidsnorm voor aardbevingen. Is dat niet zo, dan wordt het huis versterkt of in sommige gevallen gesloopt en opnieuw gebouwd. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) is hiervoor verantwoordelijk.

Voor veel bewoners is dit traject zwaar. Inspecties, beoordelingen, tijdelijke verhuizing en bouwwerkzaamheden kunnen jaren in beslag nemen. Het onderscheid tussen schade en versterking voelt bovendien niet altijd logisch: een huis kan veilig zijn verklaard en toch flinke schade hebben, of andersom. Het helpt om te weten dat dit twee aparte routes zijn, met elk hun eigen loket.

Wil je weten hoe het in jouw buurt staat met versterkingsprojecten of welke regelingen lokaal spelen, dan vind je op Nieuwsuitveendam.nl berichten over wat er in Veendam en de omliggende regio gebeurt.

Praktische tips voor bewoners

Of je nu net schade ontdekt of al jaren in een traject zit, een paar gewoontes kunnen je veel gedoe besparen.

• Maak foto’s van scheuren en noteer de datum waarop je ze ziet.
• Bewaar alle brieven, e-mails en rapporten op één plek.
• Vraag om uitleg als je een besluit niet begrijpt, en let op termijnen voor bezwaar.
• Maak gebruik van gratis onafhankelijke hulp, zoals de Groninger Bodem Beweging of de Stichting Waarborgfonds Mijnbouwschade-gerelateerde ondersteuning in je gemeente.
• Praat met buren: zij hebben vaak al ervaring met dezelfde instanties.

Meer dan stenen alleen

De parlementaire enquête uit 2023 liet zien dat de belangen van Groningers jarenlang ondergeschikt zijn gemaakt aan de gasopbrengsten. Het kabinet sprak daarna van een ereschuld en kwam met het pakket Nij Begun, met maatregelen voor herstel, maar ook voor onderwijs, gezondheid en economie in de regio.

Die bredere aanpak is niet zonder reden. Onderzoek laat zien dat langdurige onzekerheid over je huis invloed heeft op je gezondheid en welzijn. Veel mensen voelen zich niet gehoord of hebben het vertrouwen in de overheid verloren. Herstel van dat vertrouwen gaat langzamer dan het herstel van een muur.

Hoe het verder gaat

De komende jaren zullen schadeafhandeling en versterking doorlopen, terwijl regels en regelingen nog worden aangepast. Voor jou als bewoner betekent dat: blijf op de hoogte, houd je eigen administratie bij en zoek hulp als je vastloopt. De gaskraan mag dan dicht zijn, de gevolgen zijn dat voor veel Groningers nog niet, en een goed geïnformeerde bewoner staat sterker in een proces dat nog wel even zal duren.